De nieuwste grond ontstaat bij vulkaanuitbarstingen en op de bodem van de oceaan (door het uiteenschuiven van platen en door de neerslag van miljarden kleine kalkhoudende gestorven diertjes en plantjes). In andere woorden: nieuwe grond ontstaat of in één klap of langzaam, in honderdduizenden jaren.
Wat kan nieuwe grond betekenen voor Utrecht? Het Walter Maas Huis en Vrede van Utrecht organiseerden 20, 21 en 22 november 2009 het symposium Nieuwe Grond. Drie dagen lang stonden zes wijken en drie locaties voor dertig kunstenaars in het teken van nieuwe beelden en verhalen van en over Utrecht. In deze drie dagen wilden zij de discussie over de nabije culturele toekomst van Utrecht aanslingeren.
Na een beeldend ontbijt op vrijdagochtend trokken de kunstenaars in groepen van vijf of zes personen naar de wijken in Utrecht. Zij komen terug met frisse perspectieven op wat men al denkt te kennen. Ik voegde me bij de groep die vertrok naar De Uithof, de hersenen van de stad. Na een dag met gesprekken, rondleidingen, schetsen en interviews bleek De Uithof nog veel meer te kunnen zijn: een klooster, een zenuwcel met stekker, een verboden gebied en een kloppend kunsthart. In mijn ogen is dat wat kunstenaars kunnen bijdragen aan een stad. Ze kunnen als “autonome, onafhankelijke en vrije denkers” bijdragen aan de discussie over Utrecht. Wat me daarnaast opvalt is dat ze met name kijken naar, wat Klaas van Egmond benoemt als, ‘de menselijke maat’ van de stad. i
Wat zou dan de toekomst van Nieuwe Grond moeten zijn? Zondag werd tot een aantal conclusies gekomen over de mogelijke toekomstige rol van Nieuwe Grond.
1. Nieuwe Grond is een groep waarbinnen individuele kunstenaars zich kunnen ontwikkelen. Deze groep heeft een plek nodig om elkaar en anderen te ontmoeten. Een plek waar ze ervaringen en zoektochten kunnen delen. De groep heeft ook tijd nodig om zich te ontwikkelen en zich echt te vestigen in de stad Utrecht.
2. Nieuwe Grond is een groep jonge kunstprofessionals die in contact staan met andere jonge professionals in een netwerk.
3. Nieuwe Grond is een organisatie die samenwerkt met het bedrijfsleven en de overheid. Ze wordt in een vroeg stadium ingeschakeld bij alle mogelijke ontwikkelingen in Utrecht.
4. Nieuwe Grond is een groep kunstenaars die de culturele humuslaag van Utrecht wil versterken. Daarvoor gaat de groep de komende maanden werken in Utrecht.
Bij het werken aan deze vier punten wil Nieuwe Grond verbanden leggen met het al gewortelde culturele landschap. De vraag is in hoeverre er ruimte is voor een initiatief als Nieuwe Grond in Utrecht. Belangstelling blijkt er zeker te zijn tijdens dit weekend zowel vanuit de kunstenaars als vanuit culturele instellingen en de gemeente. Maar wat gaan ze daarmee doen?
Jonge kunstenaars moeten ruimte krijgen van en in het bestaande netwerk, maar ik zou ze ook graag willen waarschuwen: zorg ervoor dat niet alleen de oude garde hiervan profiteert. Leg verbanden, maak een netwerk, maar vermijd hiërarchie en blijf onafhankelijk. Ik hoop dat Utrecht haar jonge kunstenaars deze ruimte geeft, niet alleen voor de toekomst van de stad, maar ook voor deze kunstenaars zelf. ii Ik hoop dat er nieuwe grond in Utrecht wordt aangemaakt: niet te langzaam, maar wel continu:
Een lang aanhoudend gerommel gevolgd door een hevige, lange explosie. De Domtoren spuwt als een vulkaan as in de lucht boven Utrecht. Heel Utrecht ligt binnen zijn bereik. De komende jaren zal het as blijven regenen over de stad. Niet slechts op enkele plekken, maar een dunne laag voedzame as over alle straten, huizen en mensen in de stad.
Jochem Naafs
